NRC's laffe verklaring over hun keuze om reclame te maken voor Google, doet verlangen naar meer uitleg en transparantie over big tech

Ik krijg wel eens de vraag of ik niet bang ben om opdrachten mis te lopen, doordat ik regelmatig kritisch ben op de Nederlandse media-industrie. En mijn antwoord is om meerdere redenen nee: principieel vind ik dat je geen zelfcensuur moet toepassen uit angst om inkomsten mis te lopen. Daarnaast ben ik er ook van overtuigd dat mijn soms wat kritische en scherpe houding juist de reden zou moeten zijn om mij wel in te huren. (Mail me vooral, ik heb dit najaar nog ruimte voor opdrachten.)

Dus daarom ook vandaag gewoon een kritisch stuk van mijn hand. Een stuk dat zich bijna automatisch in mijn hoofd schreef toen ik afgelopen zaterdag NRC las op de ochtend voordat ik die middag een presentatie zou geven over de afhankelijkheid van big tech voor de NLPO, de koepelorganisatie van lokale omroepen. Alsof het zo gepland was.

Nieuwsmedia zouden hun keuzes met betrekking tot big tech veel beter moeten uitleggen

„Je ontkomt er niet aan”, reageert adjunct-hoofdredacteur Clara van de Wiel. „Zoekmachines zijn belangrijk voor ons verkeer.”

Dat is de reactie die NRC geeft naar aanleiding van twee mails van lezers die vragen stellen over de oproep in elk artikel om NRC in te stellen als voorkeursbron in Google. "Je ontkomt er niet aan." Dat is alles. Dat is de hele reactie.

Drie weken geleden deelde ik mijn verbazing over het feit dat een aantal grote nieuwssites zeer prominent in elk artikel een smeekbede doen aan lezers om hun site voorkeursbron te maken in Google. Van de vier grootste nieuwssites van Nederland deed alleen NU.nl hier niet aan mee. Op dat moment hadden kranten als NRC en de Volkskrant ook nog geen Google-reclame in hun artikelen staan, maar vlak daarna veranderde dat. Inmiddels doen bijna alle landelijke media dit. Immers: "Je ontkomt er niet aan."

De grap daaraan is wel dat iedereen die ik (off-the-record) hierover spreek zegt dat ze geen idee hebben hoeveel dit nu echt oplevert aan verkeer vanuit Google, maar dat maakt blijkbaar niet uit. Het idee dat het ook maar iets kan doen tegen de terugloop van verkeer, is genoeg reden om zo prominent reclame te maken voor Google. Je ontkomt er niet aan. Als bezoeker, in ieder geval niet nee.

Een groot deel van de lezers van mijn nieuwsbrief, waaronder jij misschien, denkt misschien: waar wind je je nu zo over op, Elger? In de eerste plaats over het feit dat nieuwssites ervoor kiezen om zich maar blijven focussen op het stoppen van de terugloop van verkeer uit externe bronnen. Uiteraard is er niks mis om te kijken waar je nog verkeer uit kunt halen, maar het is veel belangrijker om je product en strategie aan te passen, waardoor je minder afhankelijk bent. Daarnaast moet je je afvragen hoe ver je als bedrijf wilt gaan. "Je ontkomt er niet aan", is een laffe verklaring. Het geeft het gevoel dat NRC zich compleet heeft overgegeven aan de techbedrijven en naar hun pijpen dansen, omdat het toch allemaal geen zin meer heeft.

En dat brengt mij op het tweede punt. Aan de ene kant zijn media-organisaties heel kritisch op big tech. Zij hebben immers in 25 jaar tijd én de complete advertentiemarkt én de toegang tot informatie in handen gekregen. Ook de journalistiek zelf schrijft heel kritisch over deze bedrijven.

Tegelijkertijd zie je dat er beslissingen worden genomen waarbij je het gevoel krijgt dat de mediabedrijven dansen naar de pijpen van big tech. Als je daar vervolgens vragen over stelt, dan is de uitleg: "Je ontkomt er niet aan."

Het interessante is dat we de afgelopen jaren uitgebreide statements hebben gezien van media die van X af gingen. Ze legden uitgebreid hun overwegingen uit en het was duidelijk dat er zeer uitgebreid over de beslissing was nagedacht. Andersom gebeurt dat niet. Op het moment dat een nieuwsmerk op TikTok start, legt de hoofdredactie niet uit waarom ze dat doen, terwijl het een platform is dat actief bepaalde onderwerpen weert en daarmee tegen alle journalistiek-ethische standaarden ingaat.

En zelfs als je als lezer kritische vragen stelt over dit soort beslissingen, krijg je eigenlijk geen antwoord. Dat laat de hoofdredactie van NRC zien met hun: "Je ontkomt er niet aan."

Daarmee wil ik niet zeggen dat je je compleet moet afkeren tegen Google of niet meer actief zou moeten zijn op platforms van ByteDance of Meta. Dit zijn heel lastige keuzes en afwegingen. Juist daarom vind ik dat je als nieuwsmerk moet uitleggen waarom je een bepaalde keuze maakt. Dat dwingt je om echt goed na te denken over de keuzes die je maakt met betrekking tot big tech. Daarnaast draagt de transparantie daarover bij aan het vertrouwen dat het publiek in je heeft.

Het publiek zou dit ook eigenlijk moeten eisen. De beslissing om in elk artikel reclame te maken voor Google zou veel meer dan twee mailtjes naar de ombudsman en een kritisch stuk in een nieuwsbrief moeten opleveren. Het publiek zou veel kritischer moeten zijn bij elke keuze die nieuwsmedia maken om met big tech in zee te gaan. Hoofdredacties en uitgevers moeten er simpelweg niet aan kunnen ontkomen om hier transparanter over te zijn.

Kort

• Fluister, de luisterboekendienst van DPG Media, stopt met het aanbieden van onbeperkte toegang tot alle luisterboeken. Voortaan is er een beperkte collectie boeken beschikbaar die elke drie maanden wijzigt. Uitleg over deze wijzigingen heeft DPG niet gegeven. Wel waarschuwt het bedrijf dat het kan zijn dat mensen die aan een boek bezig zijn, het na 1 november mogelijk niet meer kunnen afluisteren.
• Toch wel een bijzonder moment in de tv-geschiedenis: Net5 heeft twee programma's die elke avond worden gemaakt en uitgezonden waar soms nauwelijks iemand naar kijkt. De programma's Buzz en True Crime Today worden op sommige dagen niet meegenomen in de kijkcijfers van het NMO omdat er te weinig mensen kijken om er een cijfer aan te hangen.
• Google zou al een jaar lang een systeem testen waarbij het een kleine groep uitgevers betaalt voor het gebruik van hun artikelen als bron voor de antwoorden die zijn taalmodellen geven. Eén uitgever zou volgens The Information voor het gebruik van zijn content in Google's AI-overzichten en AI-modus zo'n één miljoen dollar hebben gekregen in een jaar tijd, een andere kreeg een stuk minder.
• Reddit maakt zijn platform minder toegankelijk in de strijd tegen scrapers van AI-bedrijven die het platform leegtrekken. Voortaan kun je de posts op Reddit niet meer binnenhalen via RSS of een publieke API.
• De bedrijfsnaam Warner Bros. Discovery verdwijnt na de overname van het bedrijf door Paramount Skydance. Ook de naam Paramount verdwijnt naar de achtergrond, want de Amerikaanse mediareus gaat Skydance heten.
• Instagram heeft een AI-assistent ontwikkeld die makers advies geeft om ervoor te zorgen dat hun posts meer mensen bereiken. Eerder kondigde YouTube iets vergelijkbaars aan.
• YouTube gaat accounts die korte clipjes uit video's van anderen als Shorts posten minder bereik geven in zijn algoritme en originele korte video's juist boosten.