Nieuwssites maken massaal reclame voor Google in een wanhoopspoging om de terugval van verkeer te stoppen

Over een week ben ik, net als jij misschien wel, in Deventer voor de tweede editie van het Nederlands Journalistiek Festival. Los van alle interessante sessies waar ik heen wil en mensen die ik ga spreken, lever ik ook zelf een bijdrage aan het programma. Samen met Fabienne Meijer en Arie Bart de Vries organiseer ik een meetup voor productontwikkelaars en innovatoren. Ik ben heel benieuwd wat dat gaat opleveren; het zal waarschijnlijk wel aanleiding geven voor de nodige stukken in mijn nieuwsbrief.

Los daarvan vind ik het erg leuk om tijdens het Festival lezers van mijn nieuwsbrief te spreken. Schroom dus niet om te reply'en op deze nieuwsbrief als je het leuk vindt om een kop koffie te drinken.

Voordat het zover is ga ik een paar dagen naar Disneyland Parijs, dus voor betalende leden: je moet het woensdag een keertje zonder me doen in je inbox. Ter compensatie is dit een lekker lange nieuwsbrief. Ik wil het met je hebben over:

• In elk artikel op sites als AD.nl en NOS.nl wordt opgeroepen om voorkeursbronnen op Google in te stellen, is dat wel wenselijk?
• Apple zet een eerste stap om de herkomst van foto's te kunnen achterhalen.

In elk artikel op sites als AD.nl en NOS.nl wordt opgeroepen om voorkeursbronnen op Google in te stellen, is dat wel wenselijk?

Google heeft dit jaar een belangrijke wijziging doorgevoerd. In zowel de zoekmachine als Google Discover krijgen nieuwssites die gebruikers als zogeheten voorkeursbron instellen voorrang. Een slimme manier om te zorgen dat gebruikers de diensten van Google meer gebruiken, omdat ze waarschijnlijk tevredener zijn met de artikelen die de zoekmachine uitserveert.

Het lijkt echter vooral een manier om klagende uitgevers tegemoet te komen. Dat het verkeer uit Google terugloopt, hoef ik hopelijk niet uit te leggen en dat Google Discover dat voor veel uitgevers compenseert, ook niet. Voorkeursbronnen kunnen ervoor zorgen dat sites meer verkeer krijgen uit publiek dat loyaal is aan hun merk.

Het liefst wil je natuurlijk dat mensen die merktrouw zijn gewoon direct naar je toekomen, dat daar geen zoekmachine of Google Discover tussenzit. Tegelijkertijd is dit nu eenmaal een bron van verkeer en dus zou je wel gek zijn als je er geen gebruik van maakt, nu het verkeer naar nieuwssites onder druk staat.

Het punt is natuurlijk dat je publiek in actie moet komen. Bezoekers moeten jouw site instellen als voorkeursbron. En om dat voor elkaar te krijgen moet je bezoekers vragen dat te doen. Niet één keer, maar waarschijnlijk heel vaak. De praktijk leert immers dat mensenniet direct in actie komen. En dus zie je dat nieuwssites steeds actiever worden in de oproep om hun site als voorkeursbron in te stellen.

In veel gevallen begon dat met een artikel op de voorpagina waarin werd uitgelegd wat voorkeursbronnen zijn en hoe je ze instelt. Inmiddels zetten veel sites in elk artikel een oproep of knop, mede doordat het eindelijk mogelijk is om gewoon en link te maken waarmee gebruikers direct jouw site kunnen instellen als voorkeursbron. Vooral de grote nieuwssites doen dit:

Opvallend is dat NU.nl gebruikers nog niet oproept om de site in te stellen als voorkeursbron. Ik vroeg Arie Bart de Vries, UX lead bij de site, wat daar de reden voor is, en hij vertelde me:

Wij hebben het geluk dat we nog heel veel direct verkeer hebben en minder afhankelijk van Google zijn dan andere merken. We kijken binnenkort wel wat de CTR (hoeveel mensen er op de knop klikken, red.) en het resultaat is bij de andere titels en besluiten dan of het interessant kan zijn.

Dat de meeste grote nieuwssites ervoor kiezen om deze oproep te doen is logisch; het is een mogelijkheid om de daling van het verkeer vanuit Google te remmen. Tegelijkertijd is het natuurlijk van de zotten dat er zo prominent in elk artikel op een nieuwssite reclame wordt gemaakt voor een functionaliteit van een groot techbedrijf. In het geval van de NOS, die een publieke omroep is, is het rationeel gezien helemaal van de zotten.

Het is een beetje hetzelfde als het TikTok-dilemma: je moet het eigenlijk wel doen, maar tegelijkertijd is het van de zotten dat je het doet.

In mijn ogen is het de zoveelste bevestiging dat nieuwsmedia zo snel mogelijk het roer radicaal om moeten gooien. Weg van de focus op verkeer, inzetten op een directe relatie met een trouw publiek op je eigen kanalen. Ik snap dat je dat niet in één keer kunt doen en dat reclame maken voor Google op dit moment een mogelijk lapmiddel is om te zorgen dat je businessmodel niet in elkaar stort, maar het systeem is niet meer houdbaar.

Je kunt niet langer naar de pijpen van Google (en Meta) blijven dansen, want uiteindelijk verlies je het. Je helpt de techreuzen alleen maar om nog meer grip te krijgen op de toegang die mensen hebben tot informatie, wat uiteindelijk je eigen ondergang wordt.

Apple zet een eerste stap om de herkomst van foto's te kunnen achterhalen

Het labellen van AI-gegenereerde media is het afgelopen jaar plots een belangrijk onderwerp van gesprek geworden. Op steeds meer plekken zie je dat techbedrijven en platforms Google's SynthID of de technologie van de C2PA implementeren om informatie over het gebruik van generatieve AI bij het creëren of bewerken van media transparant te maken.

Het interessante aan deze ontwikkeling is dat het een beetje de omgekeerde wereld is. De industrie doet een poging om het gebruik van kunstmatige intelligentie transparant te maken, terwijl de onderliggende behoefte is dat je wilt weten of iets echt is. En zo is de ontwikkeling van de technologie die nu wordt gebruikt ook begonnen.

Ik was in 2019 aanwezig bij de aankondiging van Adobe van het starten van het Content Authenticity Initiative. Dat was het vertrekpunt dat de basis vormde voor de C2PA. Het idee was toen om een techniek te ontwikkelen die herkomstinformatie toevoegt aan een foto, die altijd gekoppeld blijft aan dat beeld. Mocht je de foto bewerken, dan zou zelfs aan die informatie worden toegevoegd welke bewerkingen er zijn gedaan.

Een mooi ideaalbeeld, want stel je voor dat alle afbeeldingen en video's op het internet dit soort informatie bevatten dan kun je altijd nagaan wanneer een foto is gemaakt, of die is bewerkt etc. Een fantastisch middel in de strijd tegen de verspreiding van desinformatie.

Het lastige is ook dat er enorm veel partijen overtuigd moeten zijn van het nut ervan en dat ze ook nog eens dezelfde techniek omarmen. Elke tool of app waarmee je beeld kunt bewerken (met of zonder AI) moet de technologische standaard omarmen. Platforms en websites zouden in de ideale wereld gebruikers de mogelijkheid moeten bieden om op een simpele manier de herkomstinformatie te tonen. Ook hardwarefabrikanten zouden mee moeten doen, want je wilt eigenlijk dat op chipniveau een camera of telefoon al meteen herkomstinformatie vastlegt. De hele keten moet meedoen.

Vanaf het eerste moment dat ik erover hoorde, was ik enthousiast, omdat ik ervan overtuigd ben dat dit het internet beter maakt. Tegelijkertijd was ik ook meteen sceptisch, omdat er zoveel partijen mee moeten doen.

Ondanks dat zich in eerste instantie veel partijen aansloten bij de C2PA, was de adoptie van de technologie nog beperkt. Ik denk dat het ontbreken van urgentie hier een belangrijke oorzaak van was; dit gebeurde allemaal voor de hype rondom generatieve AI.

Met de opkomst van AI-modellen om foto's en video's te genereren of te bewerken was die urgentie er wel, maar je zag ook dat de focus helemaal kwam te liggen op het labellen van gegenereerde media, zoals ik al schreef. Begin dit jaar schreef ik al dat we eigenlijk terugmoeten naar het basisidee van deze technologie: het labelen van echte content; het bewijzen van de authenticiteit van media. Dat is waarschijnlijk veel effectiever dan het labellen van wat nep is, omdat er bij makers van echte content ook echt een reden is om het bewijs te leveren van de herkomst van hun werk.

Wat daarvoor nodig is, is dat alle partijen in de keten dit inzien en hiermee aan de slag gaan. En hierin is deze week een kleine, maar desondanks belangrijke stap gezet. Apple kondigde afgelopen woensdag een reeks nieuwe iPhones aan. Achteraf ging het vooral over de opvouwbare iPhone Duo en het hoge prijskaartje dat daarin hing, maar zelf vond ik de aankondiging van Reference Image veel interessanter.

Je voelt waarschijnlijk al aankomen waar dit over gaat: Apple voegt aan de nieuwste iPhones een manier toe om de echtheid van een foto te bewijzen. Het nadeel is wel dat Apple met een compleet eigen technologie komt om dit te doen. Wat de iPhone 18-serie doet, is van elke foto een referentieversie opslaan, die vervolgens niet kan worden aangepast. Je zou het een beetje kunnen zien als het negatief van een digitale foto. Je kunt vervolgens allerlei bewerkingen doen, maar de referentieversie van de foto blijft bewaard en kan dus altijd worden bekeken.

Een interessant idee, waarbij de grote vraag is of en hoe dit uiteindelijk onderdeel kan worden van de hele keten waar foto's online deel van uitmaken. Het verleden leert dat de kans groot is dat het daar uiteindelijk op blijft hangen. Tegelijkertijd kan de stap van Apple een extra motivatie zijn om ons met zijn allen meer te gaan focussen op het bewijzen van wat echt is, dan het achterhalen wat nep is.

Kort

• De hervormingsplannen voor de landelijke publieke omroep zijn af. Waar al een paar jaar aan wordt gewerkt gaat gebeuren: er komen vier omroephuizen waarin de bestaande omroepen een plek krijgen en een taakomroep, de NOS, waar ook de NTR onderdeel van moet worden. Het bestel gaat op slot voor nieuwe omroepen. Het kabinet wil dat de hervorming per 2029 ingaat, maar hij moet daarvoor sowieso eerst nog door de Tweede en Eerste Kamer.
• Toen Alexander Klöpping vorige week de opiniestukken uit de landelijke dagbladen door AI-detectietool Pangram haalde, bleek dat vooral in de Volkskrant veel opiniestukken door een taalmodel waren geschreven, terwijl de krant dat niet wilde. Hierdoor is de krant nu bekend met Pangram en is de redactie, in plaats van de opiniestukken die binnenkomen, de social-media-posts van premier Jetten gaan checken. En wat blijkt: zijn woordvoerders laten AI-modellen de teksten schrijven. De komende tijd zullen er nog wel meer van dat soort verhalen naar buiten komen, omdat Klöpping de journalistiek op een idee heeft gebracht.
• Het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek start dit najaar met een pilotprogramma om lokale digitale journalistieke startups te ondersteunen. Woeste Grond uit Brabant en Nieuws uit Castricum doen mee aan de pilot. Ik ben zelf betrokken als mentor en mag het komende half jaar Nieuws uit Castricum ondersteunen binnen dit traject.
• Kijk, het terugkijkplatform van Talpa Network, krijgt korte verticale video's onder de naam Kijk Shorts.
• Suno, de AI-tool waarmee je muziek kunt genereren, heeft voor het eerst een model ontwikkeld waarbij het toestemming heeft van rechthebbenden om muziek als trainingsdata te gebruiken. Onder meer Warner Music Group en BMG sloten een licentiedeal met het AI-bedrijf.
  • Universal Music is geen deal gesloten met Suno, maar laat zijn muziek wel gebruiken om AI-modellen te trainen. Het bedrijf heeft samen met AI-bedrijf ElevenLabs een platform gemaakt waarop gebruikers bewerkingen kunnen maken van bestaande muziek.
• Google waarschuwt dat zijn zoekmachine minder goed gaat werken in de EU, omdat het bedrijf heeft besloten om toch maar te gaan voldoen aan de Digital Markets Act. Het is het spel dat alle grote techbedrijven lijken te spelen: Europese gebruikers het idee geven dat ze minder goede producten krijgen door de Europese regelgeving.