Digital News Report: Zelfstandige nieuwsmakers spelen in Nederland nog nauwelijks een rol
Nee, de week niet is niet voorbij gevlogen, het is gewoon pas dinsdag. Vandaag verschijnt het Digital News Report 2026, wat voor mijn werk het belangrijkste onderzoeksrapport is dat jaarlijks uitkomt. Het jaarlijkse karakter en het feit dat het onderzoek in 48 landen wordt uitgevoerd, zorgen ervoor dat het rapport trends en ontwikkelingen ziet en dat je ze in perspectief kunt plaatsen.
In deze nieuwsbrief licht ik 5 belangrijke inzichten uit (3 voor gratis abonnees) en morgen duik ik voor leden nog verder in het rapport.
Het volledige Nederlandse rapport is later vanochtend te downloaden op de website van het Commissariaat voor de Media, die het Nederlandse rapport publiceert. Het internationale rapport van het Reuters Institute is te vinden op digitalnewsreport.org.
De 5 belangrijkste inzichten uit het Digital News Report 2026
Voor het Digital News Report heeft het Reuters Institute het nieuwsgebruik van de inwoners van 48 landen laten onderzoeken. In Nederland hebben 2022 respondenten de vragenlijst ingevuld tussen 9 januari en 11 februari 2026. Op basis van de resultaten hebben onderzoekers van het Commissariaat voor de Media een rapport geschreven dat zich specifiek richt op Nederland. Ik licht de 5 inzichten die in mijn ogen het belangrijkst zijn eruit.
1. Interesse en vertrouwen in nieuws blijven dalen
Het Digital News Report van vorig jaar was een beetje een wake-upcall, omdat de interesse in nieuws, het gebruik ervan en ook het vertrouwen in de journalistiek steeds verder daalden en de daling ook leek te versnellen. Gelukkig is de daling dit jaar minder groot, maar alle negatieve trends zetten zich wel voort. Zie bijvoorbeeld de interesse in nieuws, waarbij je ziet dat de interesse licht is afgenomen.
Het vertrouwen in het nieuws neemt zoals gezegd ook af. Voor het eerst zegt slechts een minderheid van alle Nederlanders het merendeel van het nieuws te vertrouwen. De groep die het meeste nieuws ook echt wantrouwt groeit naar 21 procent.
Het vertrouwen in het nieuws dat mensen zelf gebruiken ligt logischerwijs hoger, maar ook daar is een duidelijke daling van het vertrouwen te zien. 3 procent van alle ondervraagden wisselde van "ik vertrouw het meeste van het zelf gebruikte nieuws" naar de antwoordoptie "neutraal".
2. Nieuwsmijden groeit harder dan de afname van vertrouwen en interesse
De term nieuwsmijder is altijd een beetje een lastig begrip, omdat vaak wordt gedacht dat dit iemand is die het nieuws gewoon helemaal niet volgt. Het is echter een schaal, waarin mensen er op sommige momenten bewust voor kiezen geen nieuws tot zich te nemen. Dit gedrag neemt al jaren toe en wat daarbij opvalt is dat de groep mensen die aangeeft vaak het nieuws te mijden groeit van 9 naar 11 procent.
In mijn ogen is er met nieuwsmijden in de basis niets mis, zeker de afgelopen jaren is het voor veel mensen gezond om soms even uit te tunen van het nieuws, maar vaak nieuwsmijden is in mijn ogen wel zorgelijk en de vraag is hoe die toename kan worden gestopt.
3. Meer dan de helft van de Nederlanders maakt zich zorgen over nepnieuws op internet
Dit is in mijn ogen de opvallendste grafiek uit het hele Digital News Report van dit jaar: de toename van de zorgen van mensen over welk nieuws op internet echt is. Meer dan de helft van alle Nederlanders geeft aan hier zorgen over te hebben; ten opzichte van vorig jaar is hier een stijging van 8 procentpunt te zien.
De onderzoekers schrijven daarover:
In alle landen waarmee we Nederland vergelijken zijn de zorgen over online mis- en desinformatie in de laatste jaren gegroeid. Maar in Nederland is dit het sterkst gestegen. Dat kan ermee te maken hebben dat de zorgen in 2018 nog verhoudingsgewijs laag waren. Des- en misinformatie verklaren daarmee voor een deel de afname van het vertrouwen in nieuws.