Het grote risico van prominentiebeleid voor platforms
Terwijl ik druk bezig ben met voorbereiden en inpakken voor mijn vakantie, heb ik nog even tijd vrijgemaakt om een nieuwsbrief voor je te schrijven. De komende 2,5 week reis ik met mijn gezin met de trein door Groot-Brittannië. Op 19 augustus ontvang je weer een nieuwe editie in je inbox.
Prominentiebeleid is niet de manier om ervoor te zorgen dat mensen journalistiek tegenkomen op internet
Voor ongeveer de helft van de volwassen Nederlanders onder de 35 jaar en ruim een kwart van de Nederlanders boven de 35 jaar zijn de platforms van techbedrijven de belangrijkste plek om online nieuws tegen te komen. Voor een groeiende groep is het zelfs de enige nieuwsbron: 7 procent van de Nederlanders zegt zijn nieuws enkel van de grote platforms te halen, blijkt uit het Digital News Report dat vorige maand uitkwam. Onder de groep onder de 35 is dit zelfs 14 procent en is dit aandeel de afgelopen drie jaar snel gestegen.
Dit leidt al jaren tot zorgen en die blijven toenemen. En dan niet enkel omdat het voor omroepen en uitgevers lastig is om geld te verdienen op deze platforms, maar vooral omdat de controle over wat mensen tegenkomen in handen is van een paar grote bedrijven uit de VS en China. En waar het vroeger nog ging om platforms waar mensen nieuwsmerken of journalisten konden volgen en ze dan hun posts te zien kregen, hebben alle platforms inmiddels een feed omarmd waar gedrag bepaalt wat je wel of niet te zien krijgt.
Hoe deze algoritmes werken weet niemand, maar het gedrag van gebruikers (hoe lang ze kijken, of ze de reacties openen, of ze zelf reageren etc.) is leidend. Onderzoek van Meta heeft zelfs laten zien dat hierdoor posts die de grens opzoeken van wat op de platforms wel en niet mag bovengemiddeld mensen bereiken. En dat zijn doorgaans niet de posts van journalisten of nieuwsorganisaties...
Daar komt bij dat de platformbedrijven actief posts over bepaalde onderwerpen onderdrukken. TikTok is hier berucht om, daar zijn heel veel belangrijke nieuwsonderwerpen die simpelweg geen bereik krijgen en ik vind het onbegrijpelijk dat hier niet veel meer woede over is binnen de media-industrie en politiek.
De zorgen over de rol van de grote techbedrijven in de toegang tot betrouwbare informatie en dus een gezonde democratie zijn groot. Zo groot zelfs, dat Stichting Democratie en Media heeft besloten om dit centraal te zetten in haar beleid voor de komende vijf jaar.
De Nederlandse mediatoezichthouder, het Commissariaat voor de Media, waarschuwt al jaren voor de risico's en ook in de afgelopen twee regeerakkoorden komt het terug. De vraag is: wat is de oplossing? Daarbij kom je al snel uit bij regulering en ik kan eerlijk gezegd ook geen andere oplossing bedenken.
Daarbij zie je dat de afgelopen jaren de term 'prominentie' veelvuldig de kop opsteekt. Het idee is simpel: je verplicht platforms om bepaalde informatie, bijvoorbeeld nieuws van betrouwbare nieuwsorganisaties, te tonen aan gebruikers. Branchevereniging NDP Nieuwsmedia lobbyt hier ook actief voor en het Commissariaat voor de Media kijkt naar de mogelijkheden om dit in Europees verband in te voeren.