Populaire Nederlandse gamesites worden verkocht aan gokbedrijven die ze vullen met AI-troep

Ik heb deze week gewerkt aan een lekker lange editie van mijn nieuwsbrief. Dus hopelijk heb je 10 minuten de tijd. Ik wil het met je hebben over:

• Nederlandse sites met gamenieuws worden gevuld met AI-meuk en gokreclames, maar er gelukkig ook ruimte voor wat nieuws.
• NPO is gestopt met jongerenmerk NPO 3 en maakt in plaats daarvan een jongerenversie van NPO Start.

Nederlandse sites met gamenieuws worden gevuld met AI-meuk en gokreclames, maar er is gelukkig ook ruimte voor wat nieuws

Twee jaar geleden kwam het bekende Amerikaanse sporttijdschrift Sports Illustrated negatief in het nieuws, nadat bleek dat de site deels werd gevuld met AI-gegenereerde rotzooi, waarbij net werd gedaan alsof het door echte mensen was geschreven. Het ooit zo gerenommeerde mediamerk was via een licentieconstructie in handen gekomen van de Arena Group, die met zo goedkoop mogelijk geproduceerde content probeerde bereik te genereren en daaraan te verdienen.

Het is iets wat veel meer gebeurt. Soms wordt een domeinnaam zelfs gewoon verkocht om vervolgens helemaal niet meer te opereren als nieuwssite die daadwerkelijk lezers wil trekken, maar waarbij simpelweg de goede reputatie van de domeinnaam wordt gebruikt om hoog in Google te komen.

Dit is geen typisch Amerikaans fenomeen, ook in Nederland gebeurt het. Uitgever Reshift heeft begin dit jaar de website van Power Unlimited, het bekendste gametijdschrift van Nederland, verkocht. Alleen de website. De redactie wordt niet meeverkocht en de koper blijft geheim. PU.nl staat nu op naam van een Brits bedrijf dat websites beheert voor eigenaren die anoniem willen blijven. Het gerucht gaat dat een Maltees gokbedrijf de daadwerkelijke eigenaar is.

Het is niet de eerste keer dat een gokbedrijf een Nederlandse site met gamenieuws overneemt om vervolgens vol te gooien met AI-gegenereerde troep en gokadvertenties. De site PlaySense.nl werd anderhalf jaar geleden verkocht aan een onbekende partij, waarbij enkel de domeinnaam en het archief werden verkocht. De redactie ging niet mee, net zoals met PU.nl gebeurt. Sindsdien vullen auteurs waarover verder niets online te vinden is de site en schrijven zij ook regelmatig over goksites. In de biografie van de niet-bestaande Lisa Jansen staat bijvoorbeeld: "Lisa Jansen is gespecialiseerd in online casino’s en gaming."

De verwachting is dat PU.nl eenzelfde lot ondergaat, maar dat is afwachten. De afgelopen anderhalve maand is er niets meer gepubliceerd op de site en zijn bepaalde pagina's of onderdelen verdwenen. De artikelen staan nog wel online, al ontbreken soms de afbeeldingen. Ook Gamer.nl is verkocht. Die site werd in april vorig jaar door Reshift de nek om gedraaid en doorgelinkt naar PU.nl, al ging het officieel om een samenvoeging waarbij het merk nog zou blijven bestaan.

Het tijdschrift Power Unlimited blijft overigens gewoon bestaan en in handen van Reshift, wat het nog discutabeler maakt als PU.nl straks gevuld zou worden met AI-gegenereerde meuk en gokadvertenties. Sowieso vind ik dat er ethisch is niet in orde is bij een uitgever als hij overgaat tot een dergelijke verkoop. Ik snap dat het financieel uitdagende business kan zijn, maar je geeft een zeer twijfelachtig bedrijf de kans om een journalistiek merk te misbruiken. Dat valt niet goed te praten.

Los van wat er nu met de verschillende sites gebeurt, zijn er dus veel titels die gamenieuws brachten de afgelopen tijd verdwenen. Het is een niche die al langer onder druk staat. Bastiaan Vroegop, die als freelance gamejournalist voor heel veel media over games heeft geschreven, heeft daar wel een verklaring voor:

In Nederland waren veel gamesmedia in handen van uitgevers die er vooral in waren gestapt voor het snelle geld: ze wisten dat het medium groot was, maar waren niet echt journalistieke organisaties en zijn ook niet met hun tijd meegegroeid. Terwijl in de VS werd ingezet op bijvoorbeeld nieuwsbrieven, bleven zij gewoon RSS-feeds met snelle nieuwtjes vullen.

Maar er speelt meer: de gamesector zelf heeft het moeilijk. Er wordt minder in geïnvesteerd en tegelijk worden titels steeds groter en duurder. De release van grote titels wordt vaak uitgesteld, neem bijvoorbeeld GTA 6, dat tot nu toe twee keer is uitgesteld en eind dit jaar moet uitkomen. Omdat sites voor hun inkomsten deels afhankelijk zijn van gamebedrijven, staat de omzet onder druk. Daarnaast hebben de sites veel concurrentie in de vorm van zelfstandige makers die video's over games maken op YouTube, Twitch, Instagram en TikTok. Vroegop zegt daarover:

Wie fanatiek genoeg is om gamejournalistiek te willen volgen, is vaak relatief 'savvy'. Gamers kunnen prima Engels en halen nieuws van moderne platformen zoals Reddit en YouTube. Een traditionele site die tientallen nieuwtjes pompt werkt daarom inderdaad niet. Je moet goed nadenken over wat zulke lezers graag willen hebben.

Toch is er ook wat positiefs te melden. Vroegop is samen met een heleboel andere gamejournalisten zelf een nieuwe site voor gamejournalistiek begonnen. Een groep van ervaren gamejournalisten, die voor onder meer Gamer.nl, Power Unlimited, NU.nl, RTL Nieuws en NRC schrijven of schreven, vullen samen Unpause.nl.

Minstens drie keer per week wordt op de site een lang (achtergrond)artikel geplaatst. Daarnaast maakt de redactie aan het eind van de week een roundup van het belangrijkste gamenieuws en verstuurt de site een wekelijkse nieuwsbrief. Maar het is ook vooral heel veel niet: een zo groot mogelijk bereik, met als gevolg clickbaitkoppen en SEO-artikelen, zijn geen doel. En daarnaast doet men nog een belangrijke belofte:

We beloven vooraf geen generatieve AI te gebruiken, onze verhalen zijn door mensen geschreven. Bij gamejournalistiek begint dat een zeldzaamheid te worden. We hopen dat we daarmee een veilige haven zijn voor ieder die nog verhalen geschreven door echte personen wil lezen.

De complete redactie van Unpause.nl schrijft voor de site naast ander werk en het hebben van een fulltime redactie is ook geen ambitie op dit moment. Daardoor is de druk om snel veel omzet te genereren laag. Als verdienmodel zetten de makers van de site in op donaties. De vraag is natuurlijk of lezers een financiële bijdrage willen doen. De eerste week stemt op dat vlak positief, zegt Vroegop:

Veel lezers zijn vanaf dag één al bereid te betalen - al moeten we vanaf nu bewijzen waarom we dat geld waard blijven. Voor ons is het een succes zolang we geen verlies maken - en dat was een uur na onze start al het geval. We willen vooral een potje geld hebben om goede verhalen mee te maken of laten maken. Naarmate we groeien, kunnen we kijken of we die ambitie wellicht opschalen.

Het potentiële publiek voor de nieuwe titel is in ieder geval groot, aangezien een grote groep Nederlanders gamet. Wat dat betreft is het soms opvallend hoe weinig aandacht er in de traditionele media is voor games. Al is dat volgens Bastiaan Vroegop wel aan het veranderen:

Zelf schrijf ik bij Leeuwarder Courant, Dagblad van het Noorden en NRC geregeld over games, en daar zien we het als serieus, volwassen medium. Maar het gaat langzaam. Toen in de jaren '80 en '90 voor het eerst over games werd geschreven, gebeurde dat door journalisten die ouders waren van gamende kinderen. Je kreeg dus verhalen over hoe je als ouder daarmee om moest gaan, in plaats van artikelen over hoe het zelf is om te gamen. Naarmate mijn generatie (ik ben 37) ouder wordt, merk je dat redacties steeds meer worden bemand door de generatie die er zelf mee is opgegroeid. En dat zorgt er vanzelf voor dat er anders over wordt geschreven.

NPO is gestopt met jongerenmerk NPO 3 en maakt in plaats daarvan een jongerenversie van NPO Start

Vrijwel geruisloos blijkt de NPO begin dit jaar online gestopt te zijn met het merk NPO 3. De televisiezender blijft uiteraard gewoon bestaan, maar NPO3.nl is offline gehaald en het YouTube-kanaal en social media zijn van naam veranderd. Een persbericht of andere uitleg hierover heb ik niet kunnen vinden, behalve een video op het YouTube-kanaal.

De NPO heeft ruim tien jaar lang geprobeerd om het aanbod voor jongeren online samen te brengen onder de naam NPO 3. Omroepen kregen budget voor online producties voor jongeren onder voorwaarde dat deze NPO 3-branding meekreegen of mochten dingen op YouTube doen als er ook wat werd geproduceerd op NPO3.nl. De laatste jaren was het volgens mij al meer een portal geworden, waar vandaan je door kon klikken naar jongerencontent van de verschillende omroepen. Ik ken de cijfers niet, maar volgens mij is het nooit het jongerenmerk geworden dat de NPO had gehoopt. De titels zelf, zoals NOS op 3 en Boos, bleken qua merkwaarde een stuk sterker.

Dat is overigens een breder issue bij de publieke omroep. De NPO (met zendermerken en onlinemerken Start en Luister) vechten met de omroepen en programmatitels en de gezichten die programma's maken om aandacht. Alles wat de publieke omroep in Nederland doet heeft uiteindelijk drie of vier merken. Een probleem dat met de op handen zijnde hervorming gewoon blijft bestaan, maar dat terzijde.

Het nieuwe jongerenmerk van de NPO is NPO Start Next. Het YouTube-kanaal en de social-media-kanalen van NPO 3 hebben voortaan die naam, NPO Start heeft een speciale pagina gekregen die NPO Start Next heet en NPO3.nl linkt voortaan door naar die pagina op NPO Start. Het complete archief van NPO3.nl is ergens in dit proces met één klik in de prullenbak verdwenen, al is de content volgens mij grotendeels terug te vinden bij de verschillende omroepen.

Het feit dat ik pas donderdag voor het eerst hoorde over deze wijziging, die al twee maanden geleden is doorgevoerd, zegt denk ik wel iets over hoe weinig bekendheid zowel het merk NPO 3 als ook het nieuwe merk NPO Start Next heeft gekregen. Het wordt me ook totaal niet duidelijk wat de NPO er precies mee wil. Ik kom niet verder dan de conclusie dat men één plek wil hebben waar alle jongerencontent samenkomt en dat men het merk NPO Start verder wil laden als hét online merk van de NPO. De vraag is dan wel hoe dit aansluit bij de behoeftes van jongeren, het voelt heel erg van binnenuit bedacht in plaats van dat het waarde oplevert voor de doelgroep.

Men lijkt dan ook geen moeite te doen om het merk daadwerkelijk lading te geven. Vanaf NPO Start is NPO Start Next trouwens compleet onvindbaar. Het heeft geen plek in de navigatie en is formeel een "collectie", maar staat niet in de lijst "collecties". In video's die onder de paraplu van NPO Start Next vallen, wordt NPO Start (zonder Next) als branding gebruikt. De NPO heeft zelfs niet de moeite genomen om npostartnext.nl te registreren, dus ik ben zo vrij geweest om dat voor ze te doen. Ze hebben mijn mailadres op het Mediapark...

Kort

• Warner Bros. Discovery komt vrijwel zeker toch niet in handen van Netflix. Paramount Skydance heeft een nieuw hoger bod gedaan, dat een stuk hoger ligt dan dat van Netflix en de streamingdienst wil niet meer betalen dan al is afgesproken. Als de aandeelhouders en toezichthouder akkoord gaan, komt Warner Bros. Discovery daarmee in handen van David Ellison, de zoon van techmiljardair Larry Ellison. Netflix verdient ondertussen 2,8 miljard dollar, de afgesproken boete voor als Warner Bros. zich zou terugtrekken uit de deal. Paramount is bereid die te betalen.
• Het aantal digitale abonnementen op Mediahuis-titels is vorig jaar met 8 procent gestegen naar meer dan een miljoen. Dat blijkt uit het jaarverslag van de uitgever. Het aantal papieren abonnementen daalde juist, maar het totale aantal abonnementen bleef gelijk met 1,8 miljoen.
• Rob Jetten zal als premier geen wekelijks interview geven aan NPO Radio 1, zoals zijn voorgangers deden. In plaats daarvan gaat hij in gesprek met NOS Stories op social media. Het wekelijkse gesprek op tv blijft wel gewoon bestaan.
• De NVJ, de Auteursbond en Stichting Lira hebben een sommatie naar Meta gestuurd waarin het bedrijf wordt opgedragen om te stoppen met het gebruik van het werk van journalisten en schrijvers als trainingsdata voor AI-modellen. De organisaties eisen daarbij ook dat modellen die al met auteursrechtelijk beschermd materiaal zijn getraind niet meer worden aangeboden binnen de EU. De partijen zijn voornemens een rechtszaak te starten als Meta niet tegemoet komt aan hun eisen.
• GPT-NL, het Nederlandse taalmodel waarbij de leveranciers van trainingsdata een vergoeding krijgen, is klaar voor gebruik. Het AI-model is ontwikkeld door TNO, SURF en het Nederlands Forensisch Instituut. GPT-NL, dat overigens nog wel een andere naam moet krijgen, wordt nu op kleine schaal in de praktijk getest en komt dit najaar breder beschikbaar. Qua prestaties is het model volgens de makers te vergelijken met GPT-3.5, wat betekent dat het zo'n drie jaar achterloopt op bedrijven als OpenAI, Google en Anthropic.
• RTL Nieuws heeft vorig jaar een nieuwspodcast voor jongeren ontwikkeld binnen het Accelerator-programma van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek. De podcast is nog niet in productie, maar de bedenkers vertellen al wel over het ontwikkelproces in een interview.
• Het Verenigd Koninkrijk gaat streamingdiensten meer reguleren. Toezichthouder Ofcom gaat toezien of streamingdiensten die meer dan een half miljoen Britse abonnees hebben, zich houden aan dezelfde wetgeving die al geldt voor traditionele televisie. De regels gaan onder meer over het beschermen van (jonge) kijkers tegen schadelijk of aanstootgevend materiaal en het aanbieden van ondertiteling en audiodescriptie.
• Adobe heeft een nieuwe AI-tool uitgebracht die een eerste ruwe montage maakt van videomateriaal, genaamd Quick Cut. Je gooit er een verzameling clips in en het systeem komt met een eerste opzet voor een video. De tool is (nog) geen onderdeel van Premiere, maar van de video-editor die onderdeel is van de AI-dienst Firefly.
• Google test een nieuwe versie van de zoekmachine binnen de EU, waarin concurrenten eerlijk worden meegenomen. Als het gaat om het zoeken naar bijv. restaurants, hotels of vluchten, bevoordeelt Google zijn eigen diensten als Google Maps en Google Flights en dat mag niet van de EU.
• Apple heeft een systeem voor leeftijdscontrole in gebruik genomen om het downloaden van sommige apps door minderjarigen tegen te gaan. De techniek is enkel beschikbaar in landen waar dat wettelijk verplicht is.