Platenmaatschappij blaast NPO-kinderprogramma nieuw leven in met AI-presentator

Morgen trek ik naar Londen voor de tweede editie van SXSW van dit jaar. Ik ga bijna elk jaar naar Austin in de Amerikaanse staat Texas, voor deze combinatie van een congres en festival. Sinds vorig jaar is er echter ook een Europese editie, waar ik voor het eerst naartoe gaat. Ik doe daar uiteraard verslag van in mijn nieuwsbrief.

In deze nieuwsbrief wil ik het echter over twee andere onderwerpen hebben:

• Het NPO-kinderprogramma Kids Top 20 is gekaapt door een platenmaatschappij die een AI-avatar als presentator inzet.
• Lieve communicatiemensen, stop geen video's in mailtjes.

Het NPO-kinderprogramma Kids Top 20 is gekaapt door een platenmaatschappij die een AI-avatar als presentator inzet

De terugkeer van het populaire NPO-kinderprogramma in een online vorm heeft afgelopen donderdag voor de nodige verontwaardiging gezorgd. Via de social-media-kanalen van de 'Kids Top 20' werd een aankondiging gedaan dat het programma online terugkeert. Wat voor het getrainde oog meteen opviel, is dat de presentatrice die in de aankondiging te zien is een AI-avatar is.

Er kwam meteen kritiek op het gebruik van een avatar als presentator van een kinderprogramma en het feit dat er nergens wordt vermeld dat het om generatieve AI gaat. In mijn ogen gaat hier echter nog veel meer mis dan dat.

Laat ik even uiteenzetten wat er hier precies gebeurt. De terugkeer van de 'Kids Top 20', een hitlijst voor kinderen die werd uitgezonden door de AVROTROS, is een initiatief van CTM, een platenmaatschappij en management van artiesten. Wat blijkt: zij zijn ook de bedenker van de 'Kids Top 20' en hebben de hitlijst altijd geproduceerd in opdracht van de AVROTROS.

CTM is dus geen televisieproductiebedrijf, maar een bedrijf dat een direct belang heeft bij de muziek die in de hitlijst staat. Dat is binnen de context van de publieke omroep een zeer twijfelachtige constructie. Het is echter ruim 20 jaar op tv geweest, dus puur juridisch gezien zal het niet in strijd zijn met de mediawet.

Eind vorig jaar stopte de 'Kids Top 20' vanwege bezuinigingen. En blijkbaar heeft CTM alle rechten van de 'Kids Top 20' in handen gekregen en/of gehouden, wat op zich normaal is als een omroep een extern format aankoopt. Maar daar blijft het niet bij: ook de social-media-accounts van de hitlijst zijn blijkbaar in handen van de platenmaatschappij. Social-media-accounts die vol staan met content van de publieke omroep en een bereik hebben gebouwd binnen de context van de NPO, worden plots commercieel geëxploiteerd.

CTM is sowieso nooit gestopt met het posten van content op het account. Nadat het tv-programma bij de AVROTROS stopte is er gewoon iedere week een nieuwe hitlijst gepost. De vormgeving is onveranderd en nergens wordt duidelijk dat dit niks meer te maken heeft met een kinderprogramma van de NPO.

De NPO is altijd vol over publieke waarden en de context waarin content van de publieke omroep wordt getoond. Hier wordt een merk en bereik dat mensen aan de publieke omroep linken commercieel geëxploiteerd. Dat kan niet de bedoeling zijn, lijkt me.

Dan het AI-gebruik: CTM is naar eigen zeggen aan het experimenteren met de vorm waarin ze de Kids Top 20 terugbrengen, maar de aankondiging is stukken concreter. Die laat een AI-avatar zien in de vorm van een knappe en er perfect uitziende jonge vrouw die de comeback van de lijst aankondigt. In tijden dat we het hebben over de risico's van social media voor het zelfbeeld van kinderen en jongeren, is dat op zijn minst twijfelachtig te noemen.

En sowieso is de vraag wat een concept als dit, dat zich richt op kinderen van 6 tot 12 jaar, te zoeken heeft op TikTok en Instagram, platforms die ze officieel helemaal niet mogen gebruiken. En natuurlijk, het is algemeen bekend dat kinderen er toch op zitten, maar dat betekent niet dat terughoudendheid in mijn ogen niet nodig is.

Van terughoudendheid is bij CTM duidelijk geen sprake. De platenmaatschappij wil een merk dat opgebouwd is binnen de context van de NPO commercieel exploiteren voor kinderen en doet dat door nieuwe technologie op een twijfelachtige manier in te zetten.

Lieve communicatiemensen, stop geen video's in mailtjes

Half februari belanden de persoonlijke gegevens van 6,2 miljoen klanten van Odido in handen van criminelen na een hack die werd geclaimd door hackersgroep ShinyHunters. Ze eisten losgeld, maar Odido wilde niet betalen waarop de gegevens werden gepubliceerd.

Wat het meest in het oog sprong was de zeer gebrekkige communicatie van Odido naar haar klanten. Klanten ontvingen op 12 februari één mail, omdat het bedrijf wettelijk verplicht is een datalek te melden. In de mail werd netjes uiteengezet wat de situatie was en er werd twee keer gezegd dat men de situatie betreurt. De woorden 'sorry' of 'excuses' ontbraken in de mail. En vervolgcommunicatie met meer uitleg over wat er is gebeurd en de keuzes die Odido heeft gemaakt kwam er nooit.

Blijkbaar wisten ze intern nog niet helemaal hoe ze hun klanten excuses moesten aanbieden en hebben ze daar vervolgens drie maanden over vergaderd. Op 12 mei, precies drie maanden, ontvingen Odido-klanten namelijk weer een mailtje van de grote baas van Odido. Hierin werden dan toch eindelijk excuses aangeboden. Drie maanden te laat.

Dat is natuurlijk ronduit kwalijk, maar wat ik nog veel kwalijker vond is de vorm van communicatie. Na de excuses en een korte introductie schreef Søren Abildgaard, want zo heet de CEO:

In de video op odido.nl/veiligheid vertel ik meer over wat er is gebeurd, wat we hebben geleerd en welke stappen we nu zetten.

Om het hele verhaal te horen moet ik doorklikken naar een video van 3 minuten waarin Abildgaard kort uitlegt wat er gebeurd is en wat het bedrijf sindsdien heeft gedaan. Er is geen mogelijkheid om zijn verklaring te lezen; als klant moet je verplicht naar een video van 3 minuten kijken.

Nu snap ik dat mensen steeds meer gewend zijn online video te kijken en er grote groepen zijn die liever kijken dan lezen, maar ik zie steeds vaker dat communicatieprofessionals denken dat video een alternatief is voor tekst. Dat is het niet. Een tekst is scanbaar en toegankelijk, een video is dat niet. Het is niet oké om mensen te dwingen om een video te kijken, zeker niet bij belangrijke mededelingen of uitleg.

En het is niet uniek voor Odido, ik zie steeds vaker organisaties die een mail sturen met daarin een uitlegvideo. En nu is het maken van uitlegvideo's alleen maar aan te moedigen, maar essentiële informatie mag niet gevangen zitten in een video.

En daarnaast: video en e-mail zijn een bijzonder slechte combinatie. Niet alleen omdat het lastig is om video in een mail te bekijken en je mensen dus moet laten doorklikken, maar bovenal omdat mensen die hun mail lezen helemaal niet in een videokijkmodus zitten. Ze zijn een kutklus aan het doen op dat moment, namelijk hun inbox doorworstelen. Niemand heeft de zin en tijd om dan een paar minuten naar een video te kijken. Dat is niet de mentale modus waar mensen in zitten. De context waarin je video aanbiedt en dat wat mensen op dat moment doen, zijn essentieel voor het laten werken van video.

Kort

• Lokale omroepen zijn in financieel zwaar weer terechtgekomen, concludeert het Commissariaat voor de Media. Iedere drie jaar evalueert de toezichthouder de bekostiging van de lokale publieke omroepen, die op dit moment door gemeentes moeten worden gefinancierd. 42 procent van de gemeenten betaalt minder dan eigenlijk zou moeten.
• Follow The Money en De Correspondent kondigden eerder al aan hun afhankelijkheid van Amerikaanse big tech te willen verkleinen. Follow The Money gaat actief verslag doen van dat proces en journalist Jan Daalder verstuurde deze week zijn eerste nieuwsbrief daarover.
• Talpa Network test de datakluis waar het bedrijf jaren aan heeft gewerkt nu op de sites van Hart van Nederland en Shownieuws. Bezoekers wordt via een knop links onderin opgeroepen om een account aan te maken om zelf controle te hebben over hun data. Ik vind de aanname dat bezoekers de moeite willen doen om een account aan te maken, terwijl de reden daarvoor niet heel concreet is, zeer gewaagd en ben dan ook benieuwd hoeveel mensen dit gaan doen. Het is mij onduidelijk of de NPO en RTL, zeker na de overname door DPG Media, de datakluis ook nog steeds in gebruik willen gaan nemen.
• The Economist heeft een app voor ChatGPT ontwikkeld, waarmee gebruikers van de chatbot kunnen interacteren met datavisualisaties. Specifiek gaat het om Amerikaanse peilingen in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen in de VS van dit najaar.
• Binnen The New York Times is een strijd ontstaan tussen een vakbond, waarbij technische medewerkers zoals software-ontwikkelaars en data-analisten zijn aangesloten, en de uitgever over het gebruik van AI-tools die monitoren hoe ze hun werk doen.
• TikTok rolt TikTok Shop verder uit, waardoor de functie binnenkort ook in Nederland beschikbaar is. Makers kunnen producten aanbieden in hun video's en die zijn vervolgens met een paar klikken te koop zonder dat een gebruiker TikTok hoeft te verlaten. Impulsaankopen doen op basis van de aanbevelingen van influencers was voor jongeren nog nooit zo makkelijk.
• Nederlandse gebruikers van Facebook, Instagram en WhatsApp kunnen binnenkort een plus-abonnement afsluiten. Voor een paar euro per maand krijg je extra functionaliteiten zoals stickers en achtergronden. Instagram geeft betalende gebruikers daarnaast twee opvallende functies: de mogelijkheid om te zien of iemand je Stories meerdere keren bekijkt en de optie om Stories langer dan 24 uur beschikbaar te houden.
• YouTube geeft premiumgebruikers de mogelijkheid om podcasts op een automatische snelheid te laten afspelen. Als er snel wordt gesproken of veel informatie wordt gedeeld wordt een podcast automatisch langzamer afgespeeld en juist sneller als de boel traag is. Daarnaast krijgt YouTube een makkelijker bedieningspaneel voor het beluisteren/bekijken van podcasts als je onderweg bent.
  • YouTube introduceert in de VS de mogelijkheid om een playlist van video's te genereren op basis van een prompt.
  • YouTube gaat AI-gegenereerde beelden veel duidelijker labellen. Daarnaast gaat het bedrijven "fotorealistisch gebruik van AI" automatisch labellen als makers geen AI-label hebben toegevoegd.
• Spotify geeft gebruikers de mogelijkheid om clips uit podcasts te knippen en vervolgens te delen. De functie is niet bedoeld voor makers, maar voor het publiek dat een podcast bekijkt of beluistert.
• Anthropic beweert dat de nieuwste versie van taalmodel Claude eerlijk toegeeft als hij iets niet weet, in plaats van dat hij dingen verzint. Of dat in de praktijk ook echt zo is, is afwachten.