Hilversum is straks opgelucht, maar Ongehoord Nederland heeft het perfecte martelaarsverhaal

In deze editie wil ik het hebben over:

• Als Ongehoord Nederland het publieke bestel moet verlaten, kan dat de omroep alleen maar sterker maken.
• The Economist creëert abonnementen die inspelen op specifieke behoeften.

Als Ongehoord Nederland het publieke bestel moet verlaten, kan dat de omroep alleen maar sterker maken

"Eindelijk", is een veelgehoorde reactie die ik sinds donderdag hoor op het nieuws dat het einde van Ongehoord Nederland als onderdeel van de publieke omroep nabij is. Het Commissariaat voor de Media heeft minister Letschert van OCW de handvatten gegeven om de erkenning van Ongehoord Nederland in te trekken.

De NPO zag deze zomer nog onvoldoende juridische basis om een formeel verzoek in te dienen om Ongehoord Nederland uit het bestel te zetten, terwijl alle andere omroepen binnen de landelijke publieke omroep dat hadden gevraagd. Het Commissariaat voor de Media pakt wel door. De omroep staat al langer onder verscherpt toezicht en na de Hitler-verheerlijking van inmiddels oud-hoofdredacteur Joost Niemöller is de maat vol:

De directe aanleiding hiervoor is de maatschappelijke verontwaardiging die is ontstaan door de recente uitzending van ON!, waarin een fragment van een toespraak van Hitler is getoond. Deze uitzending past in een patroon van het niet waarborgen van journalistieke kwaliteitseisen door ON!, wat eerder al leidde tot een informele maatregel van het Commissariaat in de vorm van een waarschuwing. Vanuit onze rol als toezichthouder hebben wij onderzoek gedaan naar mogelijke overtredingen bij deze uitzending. Inmiddels is het onderzoeksrapport hierover overgedragen aan de afdeling die verantwoordelijk is voor het voorbereiden van maatregelen.

Wat het Commissariaat betreft is de voornoemde uitzending het kantelpunt, waardoor wij er geen vertrouwen meer in hebben dat ON! in staat is om de bedrijfsvoering op orde te krijgen en duurzaam aan de publieke mediaopdracht te voldoen.

Omdat Ongehoord Nederland de bui al voelde hangen, hebben ze deze week in allerijl de gewraakte video offline gehaald en Joost Niemöller ontslagen als hoofdredacteur, maar dat is natuurlijk a little too late. Het lijkt nu een kwestie van tijd tot de minister besluit dat het over en uit is voor Ongehoord Nederland binnen het publieke bestel.

Alleen is daarmee het probleem ook opgelost? De omroep die aantoonbaar desinformatie verspreidt en een podium geeft aan racistische en fascistische uitspraken raakt zijn zendtijd en subsidie kwijt, maar niemand houdt Ongehoord Nederland tegen om gewoon online verder te gaan.

Sterker nog: richting haar achterban kan een gedwongen vertrek de positie van de omroep alleen maar versterken. Als een ware martelaar kan de omroep zeggen dat zij die als enige opkomt voor het deel van Nederland dat niet gehoord wordt, nu de mond wordt gesnoerd. Ik zie de crowdfundingcampagne al voor me.

En dat niet alleen: het feit dat de omroep onderdeel is geweest van het bestel heeft het gedachtegoed dat daar regelmatig is verspreid verder gelegitimeerd. Dat draai je niet terug door de omroep uit het bestel te gooien. Het is niet ondenkbaar dat Ongehoord Nederland hier binnen haar doelgroep alleen maar sterker uitkomt. Zonder de legitimatie dat ze onderdeel zijn van de publieke omroep en daarbinnen een ander geluid laten horen, maar met een sterker verhaal van hoe de gevestigde orde hen tegen wil werken en censureren.

Mijn verwachting is dat men in Hilversum straks opgelucht is, maar dat Ongehoord Nederland niet zomaar is verdwenen.

The Economist creëert abonnementen die inspelen op specifieke behoeften

De toekomst van nieuwsmerken zit in het bedienen van een trouw publiek dat bereid is om te betalen voor wat je doet, daar ben ik van overtuigd en daar schrijf ik al jaren over. De afname van het verkeer vanuit Google zorgt ervoor dat er één ding de hoogste prioriteit zou hebben voor nieuwsmedia: het binden van een loyaal publiek aan je merk.

De vraag is echter ook met welk product of aanbod bedien je dat publiek het beste? Daarbij zie je dat uitgevers simpelweg leunen op drie dingen: papier, pdf en app/site. Als abonnee kun je eigenlijk bij alle kranten precies hetzelfde krijgen: de papieren krant op de mat, toegang tot de digitale pdf-krant of enkel toegang tot artikelen via site en app. De vraag is wel in hoeverre deze producten echt goed zijn afgestemd op de behoefte van een doelgroep. Natuurlijk: je hebt mensen die artikelen achter de betaalmuur willen lezen en mensen die nog graag een papieren krant lezen, eventueel enkel op zaterdag, maar het is ergens ook heel eendimensionaal.

Sommige titels proberen bewust meer aan te bieden binnen een abonnement om in te spelen op de behoeften van hun publiek en zoveel mogelijk mensen waarde te bieden. NRC doet dat bijvoorbeeld erg slim met betaalde nieuwsbrieven en podcasts. Binnen DPG Media is de truc vooral om mensen zoveel mogelijk extra's te geven: boekenplatform Fluister, een puzzelapp, toegang tot artikelen van andere DPG-titels. Een abonnement wordt opgefluft in de hoop dat een abonnee te veel verliest als hij zijn abonnement zou opzeggen en dus abonnee blijft. Volgens mij een heel slimme strategie, maar tegelijkertijd resulteert het in grote pakketten die minder aansluiten bij wat bepaalde groepen gebruikers willen. Je krijgt vooral heel veel, in de hoop dat iedereen daar genoeg waarde uithaalt.

Er is echter ook een andere strategie mogelijk. Het Britse tijdschrift The Economist bouwt al jaren aan verschillende producten voor verschillende groepen. Naast een print en online-only abonnement, introduceerde The Economist in 2014 Espresso voor een wat jongere doelgroep. Dit is een app waarbij je dagelijks toegang krijgt tot een kleine selectie artikelen voor minder dan de helft van wat je betaalt voor een normaal digitaal abonnement.

Interessant detail is dat Espresso twaalf jaar geleden 3 euro per maand kostte, maar inmiddels 16 euro. Het aanbod van wat je krijgt binnen de app is een paar jaar geleden iets uitgebreid, maar nog steeds blijft het een beperkte selectie van de journalistiek van The Economist, waarbij het dagelijkse in korte tijd op de hoogte zijn van wat er gebeurt in de wereld de focus is.

Het FD heeft in 2017 een mooie poging gedaan het idee van Espresso te kopiëren, maar dat lukte niet. De krant koos ervoor om een eigen redactie op de app te zetten, maar er waren te weinig mensen die destijds voor 10 euro per maand een abonnement wilden afsluiten, waardoor het niet rendabel werd en de stekker eruit ging. Ik ben er nog altijd van overtuigd dat een lagere prijs en meer hergebruik van FD-artikelen (en dus minder eigen redactie) ervoor hadden kunnen zorgen dat het wel winstgevend had kunnen worden.

Ondertussen zet The Economist deze zomer de volgende stap in zijn doelgroepgericht aanbod: een abonnement waarbij je geen toegang krijgt tot artikelen. Ja, je leest het goed: een magazine introduceert een abonnement zonder toegang tot de artikelen die de redactie schrijft.

In een paar testmarkten kunnen abonnees met Play toegang krijgen tot alle podcasts en video's die The Economist maakt. Ook zijn betaalde nieuwsbrieven onderdeel van het abonnement. De prijs ligt ongeveer gelijk aan die van Espresso en los van een homepage waarop het aanbod samenkomt, wordt er niks aangeboden dat geen onderdeel is van een regulier Economist-abonnement. Het is simpelweg een bundeling van de andere vormen van de journalistiek die het magazine maakt voor een publiek dat niet direct geïnteresseerd is in de lange artikelen die de redactie schrijft. Een ander aanbod voor een doelgroep met een andere behoefte dan de normale abonnee of de Espresso-abonnee.

In de eerste weken resulteerde dat in de aanwas van nieuwe abonnees die niet eerder een abonnement op The Economist hadden afgesloten. Het interessante daarbij is dat een deel daarvan besloot uiteindelijk te upgraden naar een duurder normaal abonnement, vertelt de uitgever aan The Audiencers.

Daarmee blijkt het creëeren van een aanbod dat zicht veel directer richt op de behoefte van een deel van je doelgroep, niet alleen de mogelijkheid om meer loyaal publiek aan je te binden, maar ook een manier om meer mensen naar je belangrijkste product te trekken. En dat zonder dat het de redactie extra werk oplevert.

Kort

• NU.nl publiceerde een achtergrondartikel over de uitdaging van de NPO om een jong publiek te bereiken.
• Een belangrijke overwinning voor Google: het techbedrijf hoeft zijn advertentiediensten in de VS niet af te splitsen van de rest van de organisatie. Justitie in de VS had dat voorgesteld als straf, nadat de rechter vorig jaar oordeelde dat Google op de advertentiemarkt een illegaal monopolie heeft. De rechter heeft nu besloten dat het bedrijf enkel wat maatregelen hoeft te nemen om concurrenten meer kans te geven.
• De Amerikaanse regering mengt zich in de rechtszaak die The New York Times heeft aangespannen tegen OpenAI. Daarbij kiest het Witte Huis de kant van het AI-bedrijf. Via een zogeheten statement of interest onderschrijft de regering van president Trump dat het trainen van taalmodellen op werk dat auteursrechtelijk is beschermd onder fair use valt.