De redactie van het AD laat AI dagelijks honderden nieuwsberichten schrijven

Ook deze week heb ik weer een lange nieuwsbrief voor je, dus laten we er meteen induiken. Ik wil twee onderwerpen met je bespreken:

• Het AD heeft een volledige redactie die nieuwsberichten laat genereren door AI.
• Veel meer dertigers dan tieners zijn nieuwsmijders.

Het AD heeft een volledige redactie die nieuwsberichten laat genereren door AI

Vorige maand kwam via de Britse vaksite Press Gazette naar buiten dat Mediahuis onderzoekt in hoeverre het eerstelijnsnieuwsberichten kan automatiseren met behulp van generatieve AI. Dit leidde blijkbaar tot zoveel vragen dat de hoofdredactie van De Telegraaf het nodig vond om in een verklaring uit te leggen dat journalistiek toch vooral mensenwerk is.

Ondertussen gebruikt DPG Media bij concurrent AD al zo'n twee jaar taalmodellen om nieuwsberichten te schrijven. De zogeheten berichtenredactie schrijft voor AD.nl en de bijbehorende regionale titels simpele regionale nieuwtjes op basis van persberichten. Denk aan wegafsluitingen, aankondigingen, prijsuitreikingen, etc. Dat gaat wat minder ver dan de ambitie die Mediahuis heeft uitgesproken, want uiteindelijk doet generatieve AI bij het AD niet veel meer dan het herschrijven van een persbericht. De redacteuren maken de selectie én controleren de output. Het bekende principe mens-machine-mens dus.

Ariëns Prins, chef van de berichtenredactie van het AD, legt uit hoe dat werkt:

Voor deze werkwijze hebben we een eigen dashboard ontwikkeld. Daarin komen, op gemeenteniveau, persberichten binnen die door de redacties automatisch worden doorgestuurd vanuit hun mailboxen. Ook lezen we nieuwspagina's (websites) van bijvoorbeeld gemeenten en andere overheidsinstellingen in. Redacteuren selecteren in het overzicht welke onderwerpen ze oppakken. Vervolgens wordt met ChatDPG (dat is een interne tool die gebruikmaakt van OpenAI's GPT-modellen red.) een eerste versie van een bericht gemaakt. Redacteuren kunnen in het dashboard het originele persbericht ernaast zien. Op basis daarvan voeren ze controles uit. Daarna bewerken ze het bericht en zoeken er beeld bij. Met deze werkwijze bedienen we alle 342 gemeenten van Nederland.

Het werkt vooral goed bij feitelijke korte berichten, aldus Ariëns. Niet zo gek: de feiten komen al binnen via persberichten en nieuwsberichten van overheidssites en het enige wat het systeem hoeft te doen is de boel te herschrijven tot een nieuwsartikel. Ik vroeg Prins naar de ervaringen van de afgelopen twee jaar en welke inzichten ze gedurende die periode hebben gekregen.

Uiteraard staat de berichtenredactie in nauw contact met lokale verslaggevers; zodra ze iets opvallends zien, nemen ze contact op. De technologie is sterk verbeterd, zeker omdat het systeem ook leert van de berichten die de redacteuren uiteindelijk publiceren. Daarbij weten redacteuren inmiddels goed wat ze van AI kunnen verwachten en waar de voetangels en klemmen zitten. Belangrijk is dat je AI afgebakend toepast en alleen de info uit het aangeleverde bericht laat gebruiken. Het mag dus zelf niet op zoek naar informatie.

De artikelen van de berichtenredactie moet je niet verwarren met de geautomatiseerde artikelen die het AD publiceert. Weerberichten, stukjes over stroomstoringen en publicaties van de gemeenten worden op dit moment al volledig geautomatiseerd gepubliceerd. Daarbij wordt geen gebruik gemaakt van een taalmodel, maar van "ouderwetse" robotsjournalistiek. De feitelijke informatie wordt via een template met vooraf ingestelde regels omgeschreven tot een nieuwsartikel en deze wordt zonder tussenkomst van een redacteur gepubliceerd. Er wordt geen generatieve AI voor gebruikt vanwege het risico op hallucinaties.

Bij deze artikelen vermeldt het AD dat het een "geautomatiseerd bericht" is en staat ook in de lopende tekst dat het een automatisch bericht is en wat de herkomst is van de gebruikte informatie. Bij de publicaties van de berichtenredactie wordt niet vermeld dat het artikel grotendeels tot stand is gekomen door gebruik van generatieve AI. Prins zegt daarover:

Over transparantie en AI kun je uren discussiëren: bij ons geldt dat als we AI als hulpmiddel gebruiken (zoals in dit geval), we het niet expliciet vermelden, zoals dat ook niet gebeurt bij het gebruik van een spellingscorrector.

De werkwijze zorgt ervoor dat het AD met een relatief kleine redactie veel meer regionale berichten kan publiceren. Tegelijkertijd is de vraag wat dit op lange termijn betekent. Ik geloof niet dat meer publiceren de oplossing is, omdat de berg informatie die je over het publiek uitstort alleen maar groter en inwisselbaarder wordt. En het is niet zo dat DPG Media iets doet wat anderen niet kunnen. Iedereen kan dankzij automatisering met relatief weinig middelen dit soort artikelen produceren, zoals ik al schreef toen de plannen van Mediahuis naar buiten kwamen.

Tegelijkertijd geloof ik wel dat dit juist op lokaal en regionaal niveau meerwaarde kan bieden, omdat daar veel informatie is met een directe relevantie voor je publiek en redacties weinig capaciteit hebben. De vraag is vooral wat je uiteindelijk wilt zijn: een nieuwsmerk dat zoveel mogelijk informatie brengt of een merk dat zich focust op verdieping, context en menselijke verhalen. Kwantiteit of kwaliteit dus. Ik zie gewoon niet hoe je dat onder één merk of binnen één product goed kunt blijven doen. Met kwaliteit kun je je onderscheiden van de concurrentie, met kwantiteit kan in principe alles en iedereen je concurrentie worden zodra mensen niet meer de beperkende factor zijn. Vervolgens is de vraag: met welke van die twee kun je als uitgever geld verdienen?

Veel meer dertigers dan tieners zijn nieuwsmijders

In mijn nieuwsbrief van afgelopen woensdag schreef ik over het onderzoek 'Understanding Young News Audiences at a Time of Rapid Change' van het Reuters Institute. In dit rapport wordt data uit verschillende eerdere onderzoeken, waaronder het Digital News Report, samengevoegd om het specifiek te hebben over de nieuwsconsumptie van de groep 18-24 jaar. Een interessant rapport, maar wel met een brede internationale focus en gericht op jongvolwassenen, zoals zoveel van dit soort rapporten. Er zijn relatief weinig onderzoeken waarin wordt ingezoomd op echte jongeren en met "echte jongeren" bedoel ik tieners.

Het Lectoraat Waarde(n)volle Journalistiek van Hogeschool Windesheim doet echter al langere tijd onderzoek naar deze groep en publiceerde in 2014 en 2019 een rapport. Onlangs verscheen een nieuwe editie van de 'Monitor Jongeren en Nieuws' (pdf), geschreven door Rolien Duiven en Liesbeth Hermans.

Ik deel twee inzichten uit het rapport met je:

1. Jongeren zien graag meer constructieve elementen in het nieuws

De onderzoekers hebben jongeren gevraagd naar hun inhoudelijke voorkeuren op het gebied van nieuws. Wat zou er volgens hen anders moeten? Wat daarbij opvalt, is dat tieners (15-19 jaar) het het meest eens waren met de stelling "Nieuws zou gevarieerder moeten zijn, minder over steeds hetzelfde". Bij twintigers (20-24 jaar) was dit ook een belangrijk punt, maar eindigt het op de vijfde plek.

In de andere stellingen waar relatief veel jongeren en jongvolwassen het mee eens waren, is duidelijk samenhang te zien. Ze vinden dat nieuws zich te veel richt op wat misgaat, positieve dingen zou moeten belichten en meer aandacht zou moeten hebben voor verschillende perspectieven. Ook zegt ongeveer de helft van de ondervraagden dat nieuws zou moeten bijdragen aan de oplossing van de maatschappelijke problemen. Er lijkt duidelijk een behoefte te zijn aan constructiever nieuws en meer context.

In vergelijking met oudere groepen zie je dat juist bij de meestgenoemde inhoudelijke voorkeuren jongeren nauwelijks verschillen van ouderen. De onderzoekers hebben ter vergelijking de vragenlijst ook uitgezet onder oudere leeftijdsgroepen en daarin zie je dat er pas na de top 5 echt grote verschillen tussen generaties te zien zijn.

Omdat de onderzoekers al twee keer eerder een dergelijk onderzoek hebben gedaan, kunnen ze nu laten zien hoe gedrag en voorkeuren zich ontwikkelen. Daarbij zie je dat al deze voorkeuren nu veel sterker aanwezig zijn dan bij de jongeren van tien jaar geleden.

2. Nieuwsmijden onder jongeren neemt toe, maar dertigers zijn veel grotere nieuwsmijders

Toen dit onderzoek in 2014 voor het eerst werd gedaan, bestond de term nieuwsmijden nog niet. In 2019 wel en sinds is het aantal jongeren en jongvolwassenen dat zegt het nieuws regelmatig bewust te mijden met ruim 50 procent gegroeid.

Als je kijkt naar de twee onderzochte leeftijdsgroepen, dan zie je dat nieuwsmijden onder twintigers (20-24 jaar) veel sterker aanwezig is dan bij tieners (15-19 jaar).

Gemiddeld gezien is het aandeel nieuwsmijders in de groep 15-25 jaar met 25 procent ongeveer gelijk aan dat in de groep 40-59 jaar (24 procent). In de groep 25-39 jaar zegt eenderde van de Nederlanders regelmatig bewust het nieuws te mijden.

Als je kijkt naar de redenen om het nieuws te mijden, dan is de negativiteit van het nieuws onder twintigers een veel belangrijkere reden (46,2 procent) dan onder tieners (30,1 procent). Bij de reden dat ze het gevoel van onmacht ervaren, is het verschil zelfs nog een stuk groter.

In het rapport wordt de beschikbare onderzoeksdata nog op andere manieren met elkaar gecombineerd, om zo inzicht te krijgen in de verschillen tussen de inhoudelijke voorkeuren van nieuwsvolgers en die van nieuwsmijders. En om te zien wat de relatie is tussen de interesse in nieuws en de verschillende inhoudelijke voorkeuren. Wat dat betreft is het de moeite waard om het hele onderzoek (pdf) te lezen.

Kort

• OpenAI trekt de stekker uit video-app Sora. Een app die nooit officieel in Nederland is uitgebracht overigens. OpenAI wilde met een app een soort TikTok met AI-video's creëren (je kon jezelf en anderen laten terugkomen in gegenereerde video's), maar het bleek uiteindelijk vooral heel veel geld te kosten terwijl het vinden van een verdienmodel lastig was. Goed nieuws, want het lijkt dat OpenAI zich meer wil focussen op het maken van nuttige AI-producten dan dat het een soort Meta is dat ons verslaafd wil maken aan hun producten.
  • Dat laatste blijkt ook uit het feit dat OpenAI heeft besloten om de erotische modus van ChatGPT niet op de markt te brengen. Zou Sam Altman toch meer ethisch besef hebben dan gedacht of wordt de keuze enkel ingegeven door financiële motieven?
  • De beslissing van OpenAI om te stoppen met Sora betekent ook dat de deal met Disney van 1 miljard dollar om Disney-personages te mogen gebruiken, is geannuleerd. Dat is in mijn ogen goed nieuws voor Disney en tegelijk een waarschuwing voor ieder bedrijf dat ooit een licentiedeal sluit met OpenAI.
• Google Search Live is vanaf nu beschikbaar in Nederland. Hiermee kun je al pratend vragen stellen aan Google, die vervolgens door een stem worden beantwoord. Door de camera van je telefoon te activeren kun je vragen stellen over dingen die je ziet.
• Meta misleidde gebruikers over de veiligheid van Facebook, Instagram en WhatsApp, heeft een jury in de Amerikaanse staat New Mexico geoordeeld. Daarnaast zou het bedrijf seksueel misbruik van kinderen op deze platforms mogelijk maken. Meta moet een boete van 375 miljoen dollar betalen. De uitspraak werd gedaan in een rechtszaak die de afgelopen weken plaatsvond en de eerste is van een reeks zaken die in de VS zijn aangespannen tegen Meta.
  • Instagram en Facebook krijgen de mogelijkheid om affiliatielinks aan posts toe te voegen. Hierdoor kunnen gebruikers direct vanuit een video doorklikken naar een webshop en eventueel korting kunnen krijgen. Influencers zullen erg blij zijn met deze uitbreiding, maar hun volgers misschien minder, omdat ze waarschijnlijk nog meer reclame te zien krijgen.
• X moet ervoor zorgen dat Grok in Nederland geen naaktbeelden van mensen meer kan genereren. Dat heeft een rechter in Amsterdam besloten in een kort geding dat was aangespannen door het expertisecentrum online misbruik Offlimits en Fonds Slachtofferhulp.
• Wikipedia-redacteuren mogen niet langer AI-gegenereerde teksten op het platform plaatsen, ook niet als ze deze voor publicatie controleren. Taalmodellen mogen, onder bepaalde voorwaarden, nog wel worden ingezet voor vertaling en eindredactie.
• Om duidelijker te maken welke accounts op Reddit bots zijn en de activiteiten van bots te beperken, zal aan gebruikers soms worden gevraagd te bewijzen dat ze een mens zijn door een vingerafdrukscan of het uploaden van een identiteitsbewijs. Dit gebeurt alleen bij accounts die verdachte activiteiten vertonen die lijken op het gedrag van een bot.
• The Guardian introduceerde in juni vorig jaar een app om veiliger tips te kunnen insturen. Sindsdien zijn er veel meer tips van hoge kwaliteit binnengekomen op de redactie, stelt de krant.