De journalistiek heeft steeds minder vertrouwen in haar eigen toekomst

Het is inmiddels traditie dat ik ergens in januari een nieuwsbrief schrijf over het jaarlijkse verwachtingen-rapport van het Reuters Institute. Dus ga er maar even goed voor zitten...

Wat zien nieuwsmedia als bedreigingen en kansen?

Aan het begin van ieder jaar publiceert het Reuters Institute het rapport 'Journalism and Technology Trends and Predictions' dat afkomstig is van dezelfde onderzoekers als het Digital News Report. Voor het onderzoek zijn vragen gesteld aan 280 managers van nieuwsorganisaties uit 51 landen. Het gaat om een mix van directeuren/uitgevers, hoofdredacteuren en hoofden digitaal/innovatie. Waar dit soort onderzoeken vaak leunen op veel Amerikaanse inbreng, is in dit geval slechts 4 procent van de ondervraagden afkomstig uit de VS. 5 procent van de deelnemers aan het onderzoek komt uit Nederland en ook de rest van Europa is zeer goed vertegenwoordigd.

Het rapport geeft ieder jaar een goed beeld van hoe de industrie aankijkt tegen trends en ontwikkelingen en vooral waar ze zich op focussen. Ik licht de 5 inzichten die in mijn ogen het interessantst zijn uit.

1. Het vertrouwen in de toekomst van de journalistiek is de afgelopen jaren hard gedaald

In vier jaar tijd is het vertrouwen van de ondervraagden in de toekomst van hun eigen gebied flink gedaald. 6 op de 10 zei in 2022 vertrouwen te hebben in de toekomst van de journalistiek, dit jaar was dat minder dan 4 op de 10.

Uit de reacties halen de onderzoekers drie redenen:

1. De snelle adoptie van kunstmatige intelligentie en het verlies van verkeer uit Google en Facebook.
2. Een gevoel dat traditionele media de verbinding met bepaalde groepen binnen de maatschappij, waaronder jongeren, kwijtraakt.
3. Zorgen over politici die nieuwsmedia in diskrediet brengen en ondermijnen met de manier waarop ze over de journalistiek praten of ze onder druk zetten met juridische procedures.

2. Nieuwsmedia denken dat hun positie versterkt wordt door desinformatie en AI-troep

Desinformatie is een probleem waar het inmiddels al jaren over gaat. Daar kwam de afgelopen twee jaar de snelle ontwikkeling van AI-modellen waarmee je realistische afbeeldingen en videoclipjes kunt maken bij. De grote vraag is: wat doet dit uiteindelijk met de journalistiek? Versterkt of verzwakt de positie van nieuwsmedia. Zelf vrees ik dat laatste, maar binnen de industrie denkt de meerderheid dat dit de positie van nieuwsmedia versterkt.

De onderzoekers schrijven hierover:

Some of this may be wishful thinking. If audiences are unsure what is true or false on the internet, this does not necessarily mean they will turn back to news media. Surveys show that a significant proportion in most counties deeply distrust the news media overall, with others happy to rely on user comments or even AI chatbots to check the facts. At the same time, it is in the interest of platforms to ensure that misinformation and ‘AI slop’ does not degrade the experience (so called ‘enshittification’) and undermine their business models.

3. Uitgevers verwachten geen substantieel omzet uit AI-platforms te halen

Nadat eerder het verkeer uit Facebook afneemt, staat het afgelopen jaar het verkeer vanuit Google zwaar onder druk. Woensdag schreef ik hier al uitgebreid over met als belangrijkste inzicht: Google Discover compenseerde lang voor de afname van het verkeer uit Googles zoekmachine, maar ook het verkeer naar nieuwssites vanuit Google Discover is wereldwijd flink gekrompen.

Het verkeer vanuit ChatGPT groeit de afgelopen anderhalf jaar, maar is nog steeds marginaal. Wat Googles AI Modus en AI-overzichten opleveren is niet helemaal duidelijk, maar het totale verkeer vanuit Google neemt af sinds de introductie van deze functionaliteiten. Conclusie: AI-platforms van de grote techbedrijven compenseren op geen enkele manier voor de afname van het verkeer. En dat niet alleen: ruim tweederde van nieuwsmedia verwacht niet dat licentiedeals een fundamentele inkomstenbron kunnen worden.

4. Uitgevers zien online makers als een bedreiging

Echt een verrassing is dit niet, maar de zorgen over de opkomst van zelfstandige makers van de afgelopen jaar zijn groot. 7 op de 10 ondervraagden maakt zich enigszins of zelfs ernstig zorgen dat makers de tijd en aandacht afpakken van nieuwsmerken. Over het kwijtraken van talent dat voor zichzelf begint, is men minder bezorgd.

Om het hoofd te bieden aan het veranderende gedrag van het publiek, willen nieuwsmedia hun journalisten meer inzetten als gezichten online. Daarnaast wil men samenwerken met makers. Slechts 8 procent van de ondervraagden zegt helemaal niets te doen.

5. De journalistiek wil zich focussen op waar het zich echt mee kan onderscheiden

Eén grafiek uit het rapport stemt me hoopvol. Uitgevers hebben een heel goed beeld van waarmee de journalistiek het verschil kan maken. Onderzoek doen, verslaggeving, ontwikkelingen uitleggen en in context plaatsen, factchecken, verhalen vertellen etc.

Tegelijkertijd valt natuurlijk al snel op dat dit allemaal dingen zijn die kostbaar zijn. Dit vraagt om investeringen en in het maken van harde keuzes: waar stop je mee? En daarover gaat het niet in het rapport. Er zit vaak te veel tijd tussen zeggen dat je iets zou moeten doen en het daadwerkelijk doen en de vraag is of die tijd er wel is.

Het hele rapport kun je vinden op de site van het Reuters Institute.

Kort

• Talpa Network heeft voor het eerst sinds 2013 weer een jaarrekening gedeponeerd bij de KVK, waardoor de cijfers van het bedrijf tegen betaling beschikbaar zijn. Als BV ben je verplicht een jaarrekening te deponeren, maar John de Mol weigerde wegens privacyredenen en gebruikte een loophole in de wet om het niet te hoeven doen. Na groeiende kritiek heeft Talpa zijn cijfers dus nu beschikbaar gemaakt en daarin is te lezen dat het bedrijf in 2024 5,7 miljoen winst heeft gemaakt; het jaar daarvoor draaide het verlies.
• Woensdag schreef ik al dat uitgevers het verkeer vanuit Google Discover zien teruglopen. Een dag later las ik op Press Gazette dat Google steeds meer AI-samenvattingen, berichten van X en YouTube-video's toont op Discover. De artikelen op nieuwssites zijn minder belangrijk geworden met minder verkeer tot gevolg.
  • Jaap van Zessen deelde op LinkedIn in de eerste helft van januari X in de top 5 staat als meest getoonde website in Google Discover in Nederland. De vier grootste nieuwssites van Nederland scoren nog wel hoger. Jaap gaat er morgen in zijn nieuwsbrief verder op in, dus mocht je nog niet geabonneerd zijn...
• TikTok gaat accounts van Europese kinderen onder de 13 verwijderen. Hiervoor wordt een algoritme gebruikt dat op basis van de activiteit van een gebruiker voorspelt of een gebruiker jonger dan 13 is. Vervolgens wordt diegene gevraagd om te bewijzen dat hij of zij ouder dan 13 is en het account te behouden.
• In sommige andere landen wordt doorgepakt om op korte termijn wetgeving in te voeren die waardoor het gebruik van AI-tools die mensen op foto's of in video's kunnen uitkleden verboden wordt. In Nederland wordt daar ook naar gekeken, maar juridisch is het lastig.
  • In de VS heeft de senaat de wetgeving goedgekeurd die slachtoffers de mogelijkheid geeft om gebruikers van dit soort technologie aan te klagen.
  • Ondertussen zegt X dat het niet meer mogelijk is om Grok mensen te laten uitkleden, maar in de praktijk kan het nog gewoon.
• ChatGPT gaat gesponsorde links toevoegen aan antwoorden die de chatbot geeft. Het gaat om links om producten of diensten te kunnen kopen, op het moment dat het relevant is binnen het antwoord van het taalmodel. In eerste instantie krijgen alleen gebruikers in de VS met een gratis of goedkoop abonnement gesponsorde links te zien.
  • OpenAI heeft een eigen vertaaldienst beschikbaar gemaakt waarmee het wil concurreren met Google Translate: ChatGPT Translate.
• Een groot aantal tech- en AI-bedrijven gaat Wikipedia betalen om toegang te krijgen tot de informatie op de online encyclopedie. Het leegtrekken van Wikipedia door de crawlers van deze bedrijven kostte Wikipedia best wat geld. Nu worden ze gecompenseerd voor die kosten.
• Amerikaanse media als CNN, CNBC, Yahoo Finance en Time hebben deals gesloten met prediction markets. Dat zijn online wetkantoren waarbij je kunt wedden op nieuwsgebeurtenissen, zoals verkiezingsuitslagen, bedrijfsovernames of sportuitslagen. De nieuwsmedia tonen data van prediction markets als onderdeel van hun berichtgeving en de online wetkantoren tonen op hun beurt berichtgeving van de media waarmee ze deals hebben.
• Apple bundelt zijn creatieve software om bijvoorbeeld video te monteren, foto's te bewerken of muziek te produceren in een abonnement. Met Apple Creator Studio hoopt het bedrijf te concurreren met Creative Cloud van Adobe door een veel goedkoper abonnement aan te bieden.